Rodzaje i przyczyny wad wymowy.
Redaktor: Monika Szymanska-Wrobel   
04.10.2009.

"Dyslalia, co to takiego?" często zastanawia się rodzic, wychodząc z gabinetu logopedycznego, w którym diagnozowane było jego dziecko. Dla określenia rodzaju wady wymowy u dziecka, logopeda używa terminu, który nie zawsze jest zrozumiały dla rodzica. Dlatego warto wiedzieć, co oznaczają niektóre terminy i jakie są przyczyny nieprawidłowej mowy dziecka.

Dyslalia, to ogólne pojęcie stosowane przy określaniu różnych postaci wad wymowy. Według G. Demel, to nieprawidłowość w realizacji jednej głoski, kilku głosek a nawet wszystkich, aż do tzw. bełkotu. Zachowane są rytm, melodia, akcent ale mowa jest zatarta, mało zrozumiała.

W obrębie dyslalii wyodrębnia się następujące wady wymowy:

  • sygmatyzm, czyli nieprawidłową realizację głosek dentalizowanych (ś, ź, ć, dź; s, z, c, dz; sz, ż, cz, dż);
  • rotacyzm, czyli nieprawidłową realizację głoski r;
  • kappacyzm, czyli nieprawidłową realizację głoski k;
  • gammacyzm, czyli nieprawidłową realizację głoski g;
  • lambdacyzm, czyli nieprawidłową realizację głoski l;
  • betacyzm, czyli nieprawidłową realizację głoski b;
  • mowę bezdźwięczną, czyli wymawianie głosek dźwięczyn jak ich bezdźwięczne odpowiedniki (np. g realizowane jako k; w realizowane jako f; b realizowane jako p)

Zgodnie z założeniami H. Spionek, przyczynami dyslalii mogą być:

1. Zmiany anatomiczne aparatu artykulacyjnego:

  • nieprawidłowa budowa języka (język zbyt długi, zbyt gruby, krótkie wędzidełko podjęzykowe);
  • nieprawidłowa budowa podniebienia (zbyt mocno wysklepione, wąskie podniebienie twarde, tzw. gotyckie podniebienie, rozszczepy podniebienia);
  • zniekształcenia zgryzu (zgryz otwarty, przodozgryz, tyłozgryz);
  • anomalie zębowe (np. szpara między pierwszymi siekaczami);
  • przerost trzeciego migdałka;
  • polipy;
  • skrzywienie przegrody nosowej;
  • przerost śluzówki nosa.

2. Nieprawidłowe funkcjonowanie narządów mowy, czyli:

  • niska sprawność języka, warg;
  • zakłócona praca mięśni napinających i przywodzących wiązadła głosowe;
  • nieprawidłowa praca zwierającego pierścienia gardła;
  • brak pionizacji języka, tzw. infantylne połykanie (prowadzące do wsuwania języka między zęby)

3. Nieprawidłowa budowa i funkcjonowanie narządu słuchu:

  • zaburzenie analizy i syntezy słuchowej;
  • wybiórcze upośledzenie słuchu;
  • obniżenie słyszalności (niedosłuch, głuchota);
  • zaburzenia słuchu fonematycznego.

4.Warunki niesprzyjające uczeniu się mowy:

  • nieprawidłowe wzorce wymowy;
  • nieprawidłowa atmosfera, styl wychowania i postawy rodziców;
  • brak stymulacji rozwoju mowy.

5.Nieprawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego.

6. Psychiczne podłoże (brak zainteresowania mową innych; odczuwanie własnych wypowiedzi jako czegoś trudnego, męczącego i w związku z tym ograniczanie ich).

7. Opóźniony rozwój psychomotoryczny i emocjonalny dziecka.

Zmieniony ( 12.10.2009. )